اموزش گام به گام ترکی اذربایجانی

[atila]

الفبای ترکی آزربایجان

زبان ترکی آزربایجان دارای 32 حرف(دقیق تر 33 علامت و33 صدا)،می باشد:

Türkcə فارسی

Aa آا
Bb ب
Cc ج

Çç چ

Dd د

Əə اَ َ

Ee اِ ِ
Ff ف
Gg معادل ندارد

Qq ق گ

Ğğ غ

Hh ه ح
Xx خ
Iı معادل ندارد
İi ای
Jj ژ
Kk دو صدا دارد،اولی "ک" و دومی معادل ندارد
Ll ل
Mm م
Nn ن
Oo اُ ُ
Öö معادل ندارد

Pp پ
Rr ر
Ss س ث ص

Şş ش

Tt ت ط

Uu او
Üü معادل ندارد

Vv و
Yy ی
Zz ز ذ ظ ض

تبصره:
1.همزه در ترکی یک حرف مستقل محسوب نمی شود،برای نشان دادن آن از خط تیره یا گیومه استفاده می کنند.
2.ک در ترکی دارای دو صدا است.
3.در ترکی علامتی بنام تشدید وجود ندارد،حروفات به طور مکرر پشت سر هم نوشته می شوند.
4.از 32 حرف مذکور،9 حرف مصوت(حروف صدادار) می باشند.(حروفاتی که رنگی نشان داده شده اند)،مابقی صامت اند.
5.زبان ترکی آزربایجان دارای بیش از 14 رسم الخط مجزا است که به مرور زمان کنار گذاشته شده اند(بدلیل سخت بودن نوشتن)،از مهمترین آنها خط اویغور میباشد، اشاره به آنها در این بخش مقدور نمی باشد،درحال، رسم الخط لاتین بهترین خط برای ترکی آزربایجان محسوب می شود،هر چند که خط،تنها عامل قراردادی می باشد.رسم الخط عربی برای ترکی همواره مشکلاتی در تلفظ،رساندن معنی و... بوجود آورده است،به همین دلیل تا حد امکان با خط لاتین ادامه خواهیم داد.در زیر به یک نمونه اشکال در رسم الخط عربی ،اشاره می کنیم،

دوز =Düz در معنای درستکار،راست
دوز=Döz در معنی صبر بکن
دوز=Duz به معنی نمک

مثال:
Ata=بابا
Ana= مامان
Bacı=خواهر

Qardaş=داداش،برادر

Tehran=تِهران

Təbriz=تبریز
Xama=خامه

Gecə=شب
Gündüz=روز
Axşam=عصر
Çəmən=چَمَن
Həsən=حسن
Ehsan=اِحسان

İsfəhan=اصفهان

Ildırım=رعد و برق

Uç=پرواز کن
Üç=(عدد)سه
Oldum= متولّد شدم
Öldüm = مُردم،ازدنیا رفتم

تبصره:
ممکن است برخی کلمات زبان مبدأ، بعد از ورود به زبان مقصد، - بعلت نقص زبان مقصد ویا قاعده دستور زبان مقصد- دچار تغییر و تحول گردند،

1.نقص زبان:ممکن است زبانی برخی حروف را نداشته باشد،در آنصورت کلمه ی بیگانه ای که حروفات مد نظر در آن کلمه باشد،وارد زبان شود،به جای حروفات مذکور حروفات معادل(حروفاتی که تقریبا صدای نزدیک بهم دارند)جایگزین می شود.
2.قاعده و دستور زبان:ممکن است زبانی قاعده ی فرمولیک وپیچیده ای داشته باشد،در آن صورت زبان مقصد اتوماتیک وار برای هماهنگ کردن کلمات بیگانه با کلمات خودی،تغییراتی بر روی آن(کلمات زبان مبدأ) انجام می دهد.
3.نبودن کلمات هم دسته ازنوع کلمه ی ورودی در زبانهای قدرتمند و فرمولیک: که برای دسته بندی کردن کلمه ی ورودی تغییراتی روی آن انجا گرفته و سپس وارد زبان می شود.
4.سایر دلیل ها:من جمله لهجه متکلمان زبان مبدأو...
نوع تغییرات در زبان ترکی(به عنوان زبان مقصد)غالباً از نوع شماره ی 2 ویا 3 می باشد که دلیل و لزوم این تغییرات در درسهای آتی از نظر گذرانده خواهد شد.

مثال:
İsfəhan=اصفهان
که به نظر می رسید باید به شکل
Esfehan
نوشته شود.

مثال های بیشتر بعداً در حین درس آورده خواهد شد،برای تمرین بیشتر می توانید به بخش شعر ترکی مراجعه فرمائید. (دقت داشته باشید که برای پیشرفت مبتدیان خواندن شعر به دلیل آسان بودن نسبی از متن،تأثیر گذارترخواهد بود).

همان طور که میدانید عربی دارای 28 حرف است

فارسی نیز با اینکه گ،چ،پ،و ژ را بیشتر از عربی دارد ولی نمی توان گفت که فارسی 32 (28+4)حرف دارد زیرا ض،ظ ، ذ به صورت نمادین در فارسی کاربرد دارد . و بیشتر جنبه ی ظاهری دارد تا اینکه درست تلفظ شوند.(در عربی برای این 4 حرف(ض،ظ ، ذ ،ز)تلفظ های گوناگون وجود دارد همانند تمایز دو صدا Ö و O در ترکی آزربایجان.)همین طور حکایت دو حرف ص و ث.پس برای فارسی باید 27 حرف در نظر گیریم نه 32 حرف.

پس با علم بر اینکه ترکی از نظر تعداد حروف غنی تر از فارسی و عربی و انگلیسی ست.از هم اکنون جایگاه آن در بین تمامی زبانهای دنیا معین است.مخصوصاً این که 3 حرف از این حروفات از حروف صدادار هستند که باعث گستردگی کلمه ای این زبان قدرتمند شده است